İç Hastalıklarında Yeni Bilgiler Ağustos 2022

 

                                                                                                       Prof. Dr. Burçak Kayhan 

1. Tatil döneminde açık arazide kamp yapan doğayla iç içe olanlar, Shigella ve Norwalk virüsüne bağlı akut gastroenterit riskine sahipler. Zira hayvan dışkısıyla temas etmiş sulardan dezenfeksiyonsuz içerlerse enfeksiyon kaçınılmaz olmaktadır. 
2. Norveç’te yapılan bir çalışmada covidden kurtulmuş, covid olduğu dönemde şiddetli kalp yetmezliği yaşamış kişilerde, ileri dönemde herhangi bir kalp problemi kalıcı olarak izlenmemiştir. 
3. Uzmanlara göre aşırı sıcaklarda ısınmaya bağlı, kişilerin mental ve fiziksel sağlığı çok olumsuz etkilenmektedir. ABD’ de her yıl 30 çocuk sıcak havada arabada unutulmaya bağlı öldüğü bildirilmektedir.
4. Hedefe yönelik yeni bir tedavi FDA tarafından kabul edildi. Metastaz yapmış meme kanserinde low-HER2 alt  tipine yönelik ilacın başarısı gösterildi. Bu da kötü huylu meme kanserinin tedavisinde yeni umutların doğmasını sağladı. 
5. Otopsi verilerine göre Amerikan Futbolu oynayan futbolcularda kronik travmatik ansefalopatik  bulgular bulunmuştur. Bunun en önemli sebebi, tekrarlayıcı kafa darbeleridir. Bu bulgular boks ve kick boks maçlarına katılanlarda da izlenmektedir. 
6. Covid’e bağlı tat ve koku duyu kaybı 2 yıl içinde yerine gelmektedir. İtalya’daki çalışmada tat ve koku duyusunu covide bağlı kaybedenlerin %88’i 2 yıl içinde iyileşmektedir.
7. 4000 isveçli erişkin diabetli hastanın kanındaki prostasın konsantrasyonuna göre ileride kansere bağlı ölüm riskinin olup olmayacağı gösterildi. Kanda prostasın’in 2 kat artması, kanserden ölüm riskini artırmaktadır.
8. Kalın bağırsak ameliyatında,ince bağırsakların da cerrahiye maruz kalması sonrası ortaya çıkan kısa bağırsak sendromunda ,kilo kaybı, diyare, dehidtratasyon, malnutrisyon sonucu emilim bozukluğuna bağlı düşkünlük oluşmaktadır.
9. Son çalışmalara göre Crohn hastalığında en iyi ilacın interlökin-23 blokerleri olduğu düşünülmektedir. 
10. Yaşlı erişkinlerde düzenli spor  kognitif ve mental yapıyı geliştirmektedir.

Covid-19 Önlemi Olarak Karantinanın Yararsızlığı Üzerine

 

                                                                                       Prof. Dr. Mehmet E. Korkmaz 

    Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını engellemek üzere toplulukların hareketlerinin kısıtlanması için kullanıyoruz karantina kelimesini. İngilizcede kilit altına almak gibi daha katı vurgulu bir sözcük var;“lockdown"Merriam-Wesvter sözcüğün köken olarak 40 sayısının İtalyancası olan "quaranta" dan geldiğini yazıyor. Ekonomisi ticarete dayanan Venedik'te, salgın hastalık bulaşmasın diye kente gelen gemiler 40 gün şehir açıklarında denizde bekletilirmiş. 

    2019 sonunda ortaya çıkan kısa sürede pandemi yapan Covid 19, bu ortaçağ uygulamasının makul bir önlem gibi alıgılanmasına yol açtı. Oysa makul algıladığımız ne etkili ne de doğru olmak durumundadır. Bu kısa yazıda Covid-19 kapatmalarının işe yaramadığı gibi çok ciddi kişisel ve sosyal sorunlara neden olduğunu anlatmaya çalışacağım. 

    Muayehanemin olduğu sokakta, yaklaşık 300 m yarıçapında bir alanda pastane, fotograğ dükkanı, berber ve iki butik pandemi kapatmalarının sonrası battı ve kalıcı kapandı. Büyük işletmelerin, fabrikaların, inşaatların ve büyük alışveriş merkezlerinin kapatılmadığı düşünülürse sağlık yararı zaten soru işareti olan bu uygulama ilk ağızda küçük işletmelerin yok olup büyüklere kaynak transferi ile sonuçlandı. 

    Johns Hopkins Üniversitesi'nden yapılan bir analiz, COVID-19 pandemisinin ilk dalgası sırasında karantinaların COVID ile ilgili ölümlerin sayısını azaltmak için çok az şey yaptığını ve dünya üzerindeki yıkıcı etkileri nedeniyle"bir pandemi politikası aracı olarak baştan reddedilmesi" gerektiğini söylüyor. Çalışmaya karantina inancının işe yarayıp yaramadığını test eden 18590 araştırmanın taranması ile başlanmış, yeterli nitelikte 24 çalışma meta-analize dahil edilmiş. Studies in Applied Economics dergisinde yayınlanan makalenin yazarları, "Tecritlerin, okulların kapatılması, sınırların kapatılması ve toplantıların sınırlandırılmasının COVID-19 mortalitesi üzerinde gözle görülür bir etkisi olduğuna dair hiçbir kanıt bulamıyoruz"" Genel olarak, karantinaların bir pandemi sırasında, en azından COVID-19 pandemisinin ilk dalgasında, ölüm oranlarını azaltmanın etkili bir yolu olmadığı gözlenmiştir" diyor. Yazarların sonuç cümlesi aynen şöyle, "Sonuç olarak karantina politikaları temelsizdir ve bir pandemi aracı olarak reddedilmelidir(1). 

    Tecridin işe yaramazlığı bir yanan bir de yarattığı yıkım var. Aşağıda UNICEF'in resmi raporunun özeti, karantinaların fakir ülkelerde yarattığı dehşeti gösteriyor (2). Yaklaşık 1,8 milyar insana ev sahipliği yapan Afganistan, Nepal, Bangladeş, Hindistan, Pakistan ve Sri Lanka'ya odaklanan bu raporda en kötü etkilenenlerin kadınlar, çocuklar ve ergenler olduğu tespit edilmiş. Güney Asya 2022 başına kadar yaklaşık 13 milyon Covid ve 186.000'den fazla ölüm bildirilmiş. Bu ülkeler de dünyanın kalanı gibi sıkı karantinalar yapmış. Hastaneler, eczaneler ve bakkallar açık kalırken, hemen hemen her şey kapanmış. Şimdi gelelim ölümcül sonuçlara (2).- 

• Bu 6 ülkede, beslenme yardımlarından bağışıklamaya kadar çok önemli hizmetlerin durdurulması nedeniyle, 5 yaşından küçük çocukların ek 228.000 ölüm gerçekleştiği düşünülüyor.

• Şiddetli yetersiz beslenme nedeniyle tedavi edilen çocuk sayısının Bangladeş ve Nepal'de %80'den fazla azaldığı ve çocuklar arasındaki aşılamanın Hindistan ve Pakistan'da sırasıyla %35 ve %65 oranında düştüğünü söylüyor. 
• Rapor çocuk ölümlerinin 2020'de Hindistan'da %15,4, Bangladeş'te %13 gibi dehşet verici biçimde arttığını yazıyor. Anne ölümlerinde en keskin artış Sri Lanka'da görüşmüş ve %21,5 ile onu Pakistan'ın %21,3'ü izlemiş. 
• Dahası da var. Doğum kontrolüne erişimin zayıf olması veya hiç olmaması nedeniyle gençler arasında 400.000 olmak üzere yaklaşık 3.5 milyon ek istenmeyen gebelik olduğunu tahmin ediliyor. Salgının ve ardından gelen karantinaların tam etkisi, ülkeler halk sağlığı ve eğitim programlarını değerlendirdikçe netlik kazanacak ancak Hindistan'daki uzmanlar, önümüzdeki birkaç ay içinde veriler geldiğinde, yetersiz beslenme oranlarının ülke genelinde önemli ölçüde daha kötü olacağından korkuyorlar (2). Sağlık hizmetlerinin kesintiye uğraması diğer hastalıklardan mustarip olanları da etkiledi. Tapor bölge genelinde tüberküloz,sıtma, tifo ve HIV/AIDS nedeniyle tedavi edilemeyen ergenler arasında 5.943 ölüm daha olacağını tahmin ediyor (2). 

    Tüm Güney Asya halen dönem dönem karantina uyguluyor ve virüsün yayılma hızında hiçbir azalma yok. İşe yaramayan bir şeyde neden ısrar edilir anlamak mümkün değil. Aklıma Yuval Noah Harari'nin "insanların aptallığını küçümsemeyin" sözü geliyor. 

    Eğer bunlar az gelişmemiş ülke rakamları diye düşündüyseniz yanılıyorsunuz. İngiltere'nin Darülacezesi diyebileceğimiz " The Hospice UK" pandemi öncesi 5 yıllık ortalamaya kıyasla, beklediğinizden 100.000 daha fazla ölüme ulaşılacağını ve özel evlerde ölen insan sayısının bağımsız Covid soruşturmasına dahil edilmesini istedi(3,4). Bir de tabii tıbbi bakıma ulaşamama nedeniyle yaşam kaybı söz konusu. İngiltere'de karantinada tedavi edilebilir nedenlere bağlı ölümlerin 4 kat arttığı düşünülüyor (5). 

    Tecridin olası ve belgelenmesi daha zor sonuçları da var; tecrit kaynaklı alkolizm ve aşırı doz ilaç kullanımı, sokağa çıkma yasağına bağlı intiharlar,  karantinaya bağlı depresyon, şişmanlık, artan koroner kalp hastalığına bağlı ölümler ve belki yakın gelecekte yoksulluk kaynaklı ölüm artışları bunlar arasında sayılabilir.

    Üstelik tecridin işe yaramayacağı 2020 yılında anlaşılmıştı. Dünyanın önde gelen enfeksiyon hastalıkları uzmanları ve epidemiyologlar “Great Barrington Declaration” başlıklı benim de imzacısı olduğum bir deklarasyon yayınladılar. Deklarasyonun sonuç kısmında aynen şöyle denmekte (6);

    “Hassas grupta olmayanların derhal normal hayata dönmelerine izin verilmelidir. El yıkama ve hastayken evde kalma gibi basit sağlık önlemleri, sürü bağışıklığı eşiğini azaltmak için herkes tarafından uygulanmalıdır. Okullar ve üniversiteler yüz yüze öğretime açık olmalıdır. Spor gibi ders dışı etkinliklere devam edilmelidir. Düşük riskli genç yetişkinler evden çalışmak yerine normal şekilde çalışmalıdır.

    Restoranlar ve diğer işletmeler açılmalı. Sanat, müzik, spor ve diğer kültürel faaliyetler devam etmelidir. Daha fazla risk altındaki insanlar isterlerse katılabilir, toplum bir bütün olarak toplum bağışıklığı geliştirmiş olanlar tarafından savunmasız kişilere verilen korumadan yararlanır.

    ”Bu deklarasyonun ve aslında kısaca İsveç ve İskandinavya örneğinin en sağduyulu model olduğunu söylemek isterim. Başta ayrımsız tecrit olmak Covid-19 pandemisi bize birçok şeyi yanlış yaptığımızı gösterdi. 

Kaynakça 

1. Herby, Jonas & Jonung, Lars & Hanke, Steve, 2022. "A Literature Review and Meta- Analysis of the Effects of Lockdowns on COVID-19 Mortality." Studies in Applied Economics 200, The Johns Hopkins Institute for Applied Economics, Global Health, and the Study of Business Enterprise 
2. https://unicef.org/rosa/media/13066/file/Main%20Report.pdf 
3. https://www.channel4.com/news/excess-deaths-at-home-during-pandemic-likely-to-reach-100000-says-hospice-uk  
4. https://www.hospiceuk.org/our-campaigns/dying-matters/dying-home-what-happening-behind-closed-doors 
5. https://www.telegraph.co.uk/news/2022/01/29/deaths-people-whose-medical-care-disrupted-quadrupled-first/
6. https://gbdeclaration.org/ 

Prof.Dr. Mehmet E.Korkmaz. İç Hastalıkları ve Kardiyoloji Uzmanı  

Filistin Caddesi, Beyaz Zambaklar Sokak 6/5 GOP/ Çankaya / Ankara 

2022 Dahiliye de 10 Yeni Bilgi

 

                                                                                       Prof. Dr. Burçak Kayhan 

1. Covid pandemisinin bütün dünyada bir çok probleme yol açtığı bilinmektedir. Bunlardan bir tanesi de ; insanların pandemi sırasında evlerinde izole edilmeleri sonucunda alkol tüketiminde belirgin artış olduğu teğit edilmiştir. 
2. Karaciğer hastalıkları sonucu karaciğer fibrozisi gelişen hastada covid aşısına yanıt düşük olmaktadır. Karaciğer nakli olmuş hastalardaysa covid aşısına olumlu cevap neredeyse mükemmel düzeydedir.
3. Hemoroid, fissür, fistül ve anorektal apselerde doktor tecrübesi ve muayenesi dışında rektal USG ki bunun için rektal ultrason probu gerekir; tanı detayı için önemlidir.
4. Covide bağlı koku kaybı %96 on iki ayda geri dönmektedir.
5. Anal inkontinans (hastanın istemsiz gaz ve dışkı kaçırması) sebebi anal travmaysa, anal-sfinktere yönelik ‘stem cell’ kök hücre nakli bir tedavi seçeneği olabilmektedir.
6. Özofagus kanser tanısında NBI özellikli endoskoplar erken tanı için önemlidir.
7. Akalazyanın tedavisi artık ağızdan yapılmakta ve POEM olarak adlandırılmaktadır.
8. IgG’ye bağlı hastalıklar, kalın bağırsak kanserlerini taklit edebilmektedir.
9. İnce bağırsakların son bölüümü olan terminal ileumdaki ödeme bağlı bağırsak obstruksinina nedeni crohn dışında bağırsak Tbc’ side olabilir.
10. Zayıflamak için kullanılan saxenda tedavisi endosonografi eşliğinde yapılmış mide botoxuyla kombine edildiğinde başarı şansı artmaktadır.

Dahiliye'de 10 Yeni Bilgi

 

                                                                                                                    Prof. Dr. Burçak Kayhan

1- Covid-19 da gerçek koruyucu antikor (savunma hücre) titresi  tam olarak bilinmemektedir. Fakat çalışmalar normal Covide karşı 1/400 titrenin koruyucu olduğunu, delta varyantındada  1/100’ ün ancak koruyuculuksağladığı gözlemlenmiştir. 

2- Oyun amaçlı takılan sanal gerçeklik gözlükleri görme bozukluğu olan çocuklarda faydalı olduğu gözlemlenmiştir. 

3- ABD ‘de  5-11 yaş grubu için Phizer-Biontech Covid-19 aşısı hazırlanmaktadır. Böylece bu aşı çocuklara uygun üretilmiş olacaktır. 

4- Hemodiyaliz hastalarında florakinolan grubu antibiyotikler aşırı kilolu hastalarda ani kalp krizine bağlı ölüme sebep olmaktadır. 

5- Obezite de Liroglutid  (Saxenda) tedavisi kullanım kolaylığı sebebiyle  ciddi kilo verilmesine yardımcı olmaktadır. 

6- Obezite de endoskopla yapılan mide botoxu tedavisi endosonograf aracılığıyla yapıldığında başarı belirgin düzeyde artmaktadır. 

7- Sebebi belli olmayan makat kaşıntılarında intradermal yapılan metilen mavisi sinir blokajı yoluyla kaşıntıyı durdurmaktadır. 

8- Menapoz sonrasında kadınlarda iç organ çevresi  yağlanmalar ırklara göre değişmektedir; Menapozda japon ve beyazlarda kardiometabolik riski artıran iç organ yağlanması artarken, zencilerde azalmaktadır.

9- Erken meme kanserinde CDK  4/6’nın engellenmesi kanser aleyhine fayda göstermektedir.

10- Musse endoskopik reflü  tedavileri sayesinde ağızdan girilerek ciltte delik açmadan yapılabilir bir endoskopik tedavidir.

İç Hastalıklarında 10 Yeni Bilgi

 

                                                                                                                Prof. Dr. Burçak Kayhan

1- Son yapılan bir çalışmaya göre yeni diabet tanısı alanlarda 3 yıl içinde pankreas kanser gelişimi diğer topluma göre daha fazla olduğu gösterilmiştir. Bu sebeple 50 yaş üstü diabet tanısı alanlarda pankreas yönünden tanı sonrası ilk 3 yıl incelenmeleri önemlidir. 

2- Kolorektal kanser tanısı almış olanlarda kahve tüketimi alanların yaşam ömürlerinin daha fazla olduğu gösterilmiş iki adet prospektif çalışma mevcuttur. Kahvenin antioksidan yapısının etkin olduğu düşünülmektedir. 

3- 65 yaş üstünde vücudun yaşlanmasına bağlı olarak kişilerde gaz ve/veya dışkı kaçırma olabilmektedir. Bunun ana sebebi anal sfinkterin gevşemesidir. Bu özellikle kadınlarda daha sık ve erken görülmektedir. Bununda başlıca nedeni arasında doğum öyküsü önde gelmektedir. 50 yaş üstü lifli beslenme alışkanlığı geliştirenlerde dışkı kaçırma riski ileri yaşlarda daha belirgin olarak azalmaktadır. 

4- Sigara içim süresi arttıkça pankreas kanser riski de o derece artmaktadır. 

5- Sirozlu hastalar yoğun bakımda yattıklarında hastane enfeksiyonlarına daha yatkın olmaktadır. 

6- Almanya’da yapılan bir çalışmaya göre sürekli kalça ağrısı şikayeti olanların yaşlı, obez ve depresif olduğu bulunmuştur. 

7- Alzheimer in biyolojik göstergeçleri olan laboratuvar verilerinin ırklara göre değişiklik gösterdiği tesbit edilmiştir. 

8- Yapılan geriye dönük bütün çalışmalar değerlendirildiğinde; diyetinde lifli gıda tüketenlerin hastalık riskleri daha düşük olmaktadır. Günlük lif tüketimi 25-29 gram arası olanlarda felç sonrası gelişen ölüm riski düşmektedir. 

9- Ülseratif kolit hastalığında sağlıklı insandan alınan ve tıbbi olarak hazırlanan dışkı naklinin başarısı gösterilmiştir. 

10- Emzirme süresi daha uzun olan annelerde yağlı karaciğer gelişim riski azalmaktadır. 6 aydan uzun emziren annelerin 2 ay süresince emzirenlere göre daha az karaciğer yağlanması olduğu gösterilmiştir. 

İç Hastalıklarında 10 Bilgi

                                                                                                                Prof. Dr. Burçak Kayhan

1- Günümüzde siroz tanısı için altın standart olan karaciğer biopsisi, yerini ilerleyen teknolojik gelişmeler nedeniyle görüntüleme yöntemlerinden, elastografi, MRI, USG elastografi vb, bırakmak üzeredir.

2- Hastalar zor dışkılama sonrası makatlarında başlayan ağrıları sıklıkjla hemoroid (basur) le karıştırmaktadır. Esas nedense anal fissür (çatlak) dür. Bunların tedavileri tamamen farklıdır.

3- Ağızınızda sıklıkla balon şeklinde yaralar oluşuyor ve bu yutma güçlüğü yaratıyorsa, biran önce dilinizin değerlendirmesini bir Gastroenterelog, KBB veya Dermatoloji  uzmanından isteyiniz. Zira pemfigus tanısı buradan alınacxak biopsiyle konulacaktır.

4- Kinoa, 2010 lu yıllarda dünya sağlık örgütü tarafından yılın sağlıklı yiyeceği seçilen bir latin baklagilidir. Kinoa diabet hastalığına çok faydalı olmakta, insülini arttırmaktadır. Bu sebeple kinoa diabetli hastalara özellikle önerilmektedir.

5- Covis 19 çocuklarda multisistem inflamatuar sendromu anlamına gelen MIS-C hastalığını oluşturmaktadır. Adolesanlarda covid, %25 oranında nörolojik kalıcı yeni arızalara sebep olmaktadır.

6- Covid 19 sırasındaki ishal yüsek virüs miktarının vucutta olduğunu göstermektedir. Bu ishal covid’in sindirim sistemi hücrerelerindeki  epiteldeki ACE-2 reseptörlerini etkileyerek ortaya çıkar.

7- Covid hastalarında diare, bulantı ve iştahsızlık ön plandaysa kısa dönemde ölüm riskinin, diğer Covid hastalarına göre daha düşük olduğu gözlemlenmiştir.

8- Covid 19 pandemisi sırasında özellikle genç adolesanlarda ciddi yeme bozuklukları gelişebilir.

9- Günümüzde bir iğneyle, %10 kilo kaybı ve iştah kaybı sağlanabilmektedir. Obesitede saxenda gerçek bir umudun başlangıcı olduğu düşünülmektedir.

10- Romatoid artritli hastalarda myocard enfarktüsü geçirenlerin ölüm risklerinin toplumun aynı yaş grubunda enfarktüs geçirenlere göre daha fzla olduğu saptanmıştır.